Β Δημοτικό Σχολείο

 Η φωτογραφία, με βάση το έτος γέννησης κάποιων παιδιών, πρεπει να τραβήχτηκε το 1965. Φωτογραφίζονται μαθητές του Β΄Δημοτικού Σχολείου την ημέρα κάποιας εθνικής εορτής, όπως φαίνεται από την ενδυμασία τους. Είναι μαθητές όλων των τάξεων. Στο Β Δημοτικό Σχολείο φοιτούσαν παιδιά των ενοριών των Αγίων Αναργύρων και της Παναγίας.

Οι περισσότεροι μαθητές αναγνωρίζονται εύκολα. Τη δασκάλα δεν την θυμάμαι. Ίσως να μην την πρόλαβα.

Είμαι σίγουρος πως πολλοί θα δείτε τους γονείς σας, άλλοι πιθανόν να δείτε και τους παππούδες και τις γιαγιάδες σας και άλλοι φίλους και συμμαθητές σας.

Η φωτογραφία είναι από το αρχείο της Θεανούλας Τσίρκου - Τσανούσα. Η Θεανούλα μου έδωσε (ανάμεσα στις άλλες) και 3 ακόμη πολύ ωραίες φωτογραφίες της σχολικής ζωής της δεκαετίας του 70, οι οποίες θα δημοσιευθούν αργότερα.

Πρωτομαγιά στον Πολέζο

 Οι νεαροί της φωτογραφίας πήραν το γραμμόφωνο, μια νταμιζάνα κρασί (δεν πιστεύω να ήταν γεμάτη τσίπουρο) και έκαναν ένα φοβερό γλέντι την πρωτομαγιά του 60 στον χώρο του Πολέζου. Προφανώς και κάποια σούβλα με κεμπάπ μανάρι κάπου εκεί γύρω θα στριφογύριζε.

Είναι σίγουρο πως μαζί τους διασκέδασαν όχι μόνο παρέες που υπήρχαν στο χώρο αλλά κι οι Λιβαδιώτες των γειτονικών σπιτιών.

Όρθιοι από αριστερά: Τζημαγιώργης Ζήσης, Λαζαράκης Μαγιώνας, Λεωνίδας Αντωνίου (Αυστραλία), Μήτσιος Φουρδούνης, Γιώργος Μόσχης (ράφτης), Λάζος Τζημαγιώργης (Γερμανία)

Κάτω: Μεταξιώτης Γιάννης (αδελφός του Γιάγια), Γιώργος Κιτσούλης (Αυστραλία) και Γιάννης Μπουτζέτης (αδελφός του Μίχα)

Τη φωτογραφία και τις πληροφορίες μου έδωσε ο Ζήσης Τζημαγιώργης

Η παιδική χαρά στη Τζιάνα

 Όσα μπράβο και να γράψουμε και όσα συγχαρητήρια να δώσουμε είναι λίγα. Η εθελοντική ομάδα των Αγίων Αναργύρων έκανε θαύματα. Ανασκουμπώθηκαν πρωί πρωί, μικροί και μεγάλοι και με τη δουλειά τους η παιδική χαρά έλαμψε.

Η παιδική χαρά βρίσκεται στη Τζιάνα κι έχει γίνει τόπος συγκέντρωσης και παιχνιδιού όχι μόνο των παιδιών της γειτονιάς αλλά και παιδιών από άλλες γειτονιές κι αυτό είναι πολύ ευχάριστο.

Πριν λίγες μέρες θεατρική ομάδα παιδιών του χωριού έδωσε στο χώρο παράσταση με μεγάλη επιτυχία. Σύντομα επίσης θα οργανωθεί και βραδιά αστροπαρατήρησης για παιδιά και όχι μόνο.

Και φυσικά στα παγκάκια μπορείς να συζητήσεις ή ακόμα να φέρεις το καφεδάκι σου και να το απολαύσεις.

Τις φωτογραφίες έστειλε η Βασιλική Γεράση.

Τα ονόματα των εθελοντών: Βούλα Λέγγη, Βανθούλα Βαρβαρέζου, Ευανθία Λέγγη, Ντάμπος Δημήτρης, Γεράση Βασιλική, Θεανώ Ντάμπου, Ελένη Φαρμακιωτη, Αντωνία Μπατζάκη.

Ο οικισμός Μαρούλι στις οθωμανικές απογραφές (2o μέρος)

 

Φορολογικά στοιχεία

Το καλοκαίρι του 1506 ο τιμαριούχος εισέπραξε συνολικά από τον οικισμό 2.050 άσπρα

Πιο αναλυτικά εισέπραξε

Είδος ποσότητα ποσό

από το σιτάρι 67 κοιλ Τρικ Χ10 670 άσπρα

από το κριθάρι 30 κοιλά Χ 6 180 άσπρα

από τη βρώμη 15 κοιλά Χ 4 60 άσπρα

από την βρίζα 7 κοιλά Χ6 43 άσπρα

από τον βίκο 5 κοιλά Χ6 30 άσπρα

από τα φρούτα 20 άσπρα

από την δεκάτη των μποστανιών 25 άσπρα

από το λινάρι 50 δέματαΧ2 100 άσπρα

από τη δεκάτη των κουκουλιών 20 άσπρα

από τον φόρο των προβάτων 50 άσπρα

από το δικαίωμα βοσκής 150 άσπρα

από το φόρο των χοίρων 30 άσπρα

από το φόρο των γάμων και των εγκλημάτων 50 άσπρα

από τον μύλο ιδιοκτησίας του Συντίκα 15 άσπρα

από τις σπέντζα 593 άσπρα

από το κρασί 50 άσπρα

ΣΥΝΟΛΟ 2050 άσπρα

Όπως φαίνεται οι Μαρουλιάνοι παράγουν αρκετά μεγάλη ποικιλία προϊόντων. Καλλιεργούν δημητριακά, έχουν οπωροφόρα δέντρα, μποστάνια, μεταξοσκώληκες και αμπέλια. Επίσης έχουν πρόβατα και γουρούνια.

Μετατρέποντας τα κοιλά των Τρικάλων σε σημερινά κιλά, ο τιμαριούχος για το δέκατο πήρε 67Χ51,312=3.438 κιλά. Άρα η παραγωγή των Μαρουλιάνων σε σιτάρι ανήλθε στους 35 τόνους περίπου, του κριθαριού στους 15 τόνους περίπου, της βρόμης στους 7,5 τόνους και του βίκου στους 3,5 περίπου.

Οι κάτοικοι του οικισμού είχαν 300 πρόβατα. Επειδή από τον μύλο εισέπραξε 15 άσπρα, συμπεραίνουμε ότι αυτός λειτουργούσε μόνο τον χειμώνα.

ΠΗΓΗ: Γαζέτης Γ. Ιωάννης, Το Λιβάδι ο Καλόγερος, το Μαρούλι, το Νεοχώρι και ο Τριαντάφυλλος στα οθωμανικά κατάστιχα (1466-1570), έκδοση Εξωραϊστικός Σύλλογος Λιβαδίου

Οι φωτογραφίες είναι του Γιώργου Καρατζίκα

Ο οικισμός Μαρούλι (Marol) στις οθωμανικές απογραφές (1ο μέρος)

 Κατά τη διάρκεια της οθωμανικής κατάκτησης γίνονταν, για φορολογικούς κυρίως λόγους, ανά εικοσαετία περίπου απογραφές. Από τις απογραφές αυτές αντλούμε ιδιαίτερα χρήσιμα στοιχεία για τους οικισμούς της περιοχής μας.

Για τον οικισμό στο Μαρούλι έχουμε στη διάθεσή μας 3 απογραφές. Την αναλυτική απογραφή του 1506, τη συνοπτική του 1521 και την αναλυτική του 1570.

Η απογραφή του 1506.

Όπως φαίνεται από τα οθωμανικά αρχεία ο οικισμός ιδρύθηκε ανάμεσα στα έτη 1486 και 1506. Η αναλυτική απογραφή του 1506 έγινε από τις 1 έως στις 10 Αυγούστου. Το Μαρούλι υπάγεται στο θέμα της Ελασσόνας. Το 1506, στον μικρό αυτό οικισμό, κατοικούσαν 23 πλήρες οικογένειες και τρεις οικογένειες χηρών, δηλαδή γύρω στα 120-130 άτομα. Πρόκειται για έναν μάλλον οικογενειακό οικισμό και αυτό επειδή κυριαρχούν συγκεκριμένα επώνυμα όπως φαίνεται παρακάτω.

Στον οικισμό ζει η οικογένεια του παπα-Γιάννη, ο οποίος παπα-Γιάννης θα εξυπηρετούσε και τους κατοίκους του Λιβαδίου (το Λιβάδι εκείνη την εποχή δεν είχε ιερέα). Επίσης λειτουργεί κι ο νερόμυλος του Συντίκα.

Στον οικισμό κυριαρχούν οι οικογένειες (Λα)Τόνα και Γκορίντου. Οι μισοί σχεδόν κάτοικοι (55) ανήκουν στις δύο παραπάνω οικογένειες. Μια άλλη φαμίλια αποτελούσαν τα παιδιά της Ρήνας, οι οικογένειες των οποίων δηλώθηκαν με το όνομα της μητέρας τους. Για το επώνυμο Νταμπιτζίβ ή κάτι σχετικό πρόκειται για λανθασμένη καταγραφή του απογραφέα. Κατά πάσα πιθανότητα έχει σχέση με το όνομα Ντάμπος που καταγράφει ο Κώστας Σπανός στο λεξικό του. Η οικογένεια των Νταμπαίων είναι από τις παλαιότερες στο Λιβάδι, αφού σύμφωνα με την παράδοση κατέβηκαν από το Παλαιοχώρι. Αναλυτικά οι οικογένειες που κατοικούν στο Μαρούλι το 1506:

Πλήρεις οικογένειες:

Παπαγιάννης, Θόδωρος Γκορίντου, Γιάννης Γκορίντου, Γιώργης Γκορίντου, Γιάννης Λατόνα, Θόδωρος Λατόνα, Γιώργης Σερίζος, Μήτσος Ρήνας, Δήμος Ρήνας, Δήμος Ορφανός, Μανόλης Μαρούσλου, Νικόλας Λατόνα, Δήμος Λατόνα, Λουκάς Γκορίντου, Στάμος Λατόνα, Κώστας Νταμπίτζηβ, Γιώργης Νταμπίτζηβ, Γιάννης Ξένος, Θόδωρος Τόνα, Δήμος Δούκα, Δήμος Λατόνα, Παρασκευάς Ρήνας

Χήρες αρχηγοί οικογενειών

Μάρω, Χρύσω, Ρίζω

ΠΗΓΗ: Γαζέτης Γ. Ιωάννης, Το Λιβάδι ο Καλόγερος, το Μαρούλι, το Νεοχώρι και ο Τριαντάφυλλος στα οθωμανικά κατάστιχα (1466-1570), έκδοση Εξωραϊστικός Σύλλογος Λιβαδίου

Η πανοραμική φωτογραφία της τοποθεσίας Μαρούλι είναι του Γιώργου Καρατζίκα

Στο μοναστήρι του Προφήτη Ηλία

 

(Απόσπασμα από ΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΤΗΣ ΜΝΗΜΟΣΥΝΗΣ του Κώστα Προκόβα, έκδοση Συλ Λιβ Θεσ/νίκης)

Στο μοναστήρι του Προφήτη Ηλία, του Άγιου-Λιά, το εκκλησάκι βρίσκεται στο ύψωμα-πρόχωμα που δεσπόζει πάνω από το χωριό και είναι η φυσική του οχύρωση στους επιθετικούς βοριάδες. Απ’ εκεί κατεβαίνουν οι μαντατοφόροι άνεμοι, οι ταξιδευτές, που γνωρίζουν από πρώτο χέρι όλα τα συμβαίνοντα. Ο Ήλιος και αυτοί μόνο τα βλέπουν και τα ακούν όλα. Από το παλιό μοναστήρι σώζονται λίγα μόνον ερείπια. Το ταπεινό και πολύπαθο εκκλησάκι το διαγούμισαν οι άνεμοι και οι καιροί. Μια επιγραφή του 1614 σε φορητή εικόνα του Προφήτη οδηγεί στο «έτος κτίσεως». Μάλλον είναι παλαιότερο. Το μαρτυρούν τα όστρακα του 14ου και 15ου αιώνα που βρέθηκαν εκεί. Και το μοναστήρι αυτό ζητάει τον ειδικό επιστήμονα. Σκάβοντας βαθιά στα θεμέλιά του θα βρει τα χρόνια του και την αλήθεια του. Όλο το χωριό ανηφορίζει στο πανηγύρι του. Κακοτράχαλος τότε ο ανήφορος και ο μουλαρόδρομυς στενός και απότομος. Με τα πόδια έφταναν εκεί ψηλά στον Αϊ-Λιά, πιο πριν είχαν φτάσει με την καρδιά τους. Οι προσκυνητές είναι πολλοί και έρχονται από παντού. Το πανηγύρι αυτό του Προφήτη Ηλία άρχισε στα 1860, πιο πριν ήταν μόνο θρησκευτική γιορτή. Ήταν το πανηγύρι των ξενιτεμένων παιδιών του Λιβαδίου που για το μεροκάματο είχαν παγιδευτεί στη συμβατική ζωή των πόλεων. Το προσδοκούσαν και ετοιμάζονταν από καιρό για τη μέρα εκείνη. Το αντάμωμα φίλων και συγγενών που η ανάγκη και οι καταστάσεις τους απομάκρυναν από το χωριό τους είχε πολλές εκλεκτές συγκινήσεις. Επέστρεφαν στους τόπους της δουλειάς τους με άλλο κουράγιο και καλές ελπίδες.

Στήνονται τα τσαρδάκια και τα υπαίθρια ζαχαροπλαστεία, οι πάγκοι των μικροπωλητών. Οι οικογενειακές παρέες και οι φιλικές συντροφιές ξεφαντώνουν. Τα ψητά και τα τσίπουρα προσφέρονται πλουσιοπάροχα. Το απόγευμα οι χαροκόποι κατηφόριζαν με τα σύμβολα της ημέρας, την εικόνα του Προφήτη μπροστά με τους ιερείς και τις γυμνές σούβλες των ψητών υψωμένες έχοντας στην κορυφή σαν τρόπαιο τα κεφάλια των αρνιών στεφανωμένα με φτέρη. Σε κάθε σχεδόν στροφή γίνεται και μια μικρή λιτανεία και «τα Κύριε ελέησον» ακούγονται ως τον Όλυμπο. Μια καμπάνα κάτω στο χωριό την ώρα του Εσπερινού έβαφε τον ουρανό με λουλάκι. Κάποιοι ενθουσιώδεις και ακούραστοι χαροκόποι, που το τσίπουρο όλης της μέρας τους είχε φέρει στα μεγάλα κέφια, συνέχιζαν το γλέντι στην πλατεία. Προηγούνταν η δημοπρασία και γίνονταν τα τάματα για την εικόνα του Προφήτη. Μαζί με τα όργανα και με το σακάκι να κρέμεται από τον αριστερό τους ώμο περνούν από τα συγγενικά και τα φιλικά τους σπίτια. Βγαίνουν οι νοικοκυρές και οι κοπέλες με τον δίσκο, τους μεζέδες και το τσίπουρο να τους κεράσουν. Οι ευχές και οι συγκινήσεις δεν έχουν τελειωμό.

Οι φωτογραφίες είναι απότο αρχείο της εφημερίδας ΛΙΒΑΔΙ ΟΛΥΜΠΟΥ